Munzur Vadisi'ndeki su kalitesi tesaduef degil. Jeolojik filtrasyon, endustriyel kirlilik yoklugu ve mudahaleleri onleyen koruma statusunun birlikte etki etmesinin sonucudur.
Faktor 1: Jeolojik filtrasyon
Munzur Vadisi'ndeki su, zirvelerden kaynaga ulasana kadar kalker ve dolomit katmanlarindan gecer. Bu surec aylardan yillara kadar surer. Bu sirada parcaciklar dogal olarak filtrelenir, kalsiyum ve magnezyum gibi mineraller ise aliiinir.
Kalker-dolomit kombinasyonu dogal bir derinlik filtresi gorevi gorur. Kayada kalma suresi ne kadar uzunsa, aritma o kadar kapsamli ve cikan suyun pH degeri o kadar yuksek olur.
Faktor 2: Endustriyel kirlilik yoklugu
Tunceli ekonomik olarak Turkiye'nin en zayif ilidir. Ekonomik dezavantaj su kalitesi icin avantajdir: fabrika yok, maden yok, agrosanayi yok, yeraltii suyunda gubre kalintisi yok.
Kaynak havzalarinda ne agir sanayi ne de yogun tarim vardir. Dusuk nufus yogunlugu (km2 basina 12'nin altinda) belediye atik sularini da en aza indirir.
Faktor 3: Milli park korumasi
Munzur Vadisi Milli Parki (1971'den beri, yaklasik 42.000 ha) kaynak bolgelerini yeni yapilasma, endustriyel kullanim ve yogun tarimdan korur.
Parktaki bozulmamis bitki ortusu (1.500'den fazla bitki turu, yogun mese ormanlari) ek bir rol oynar: bitki kokleri yuzey suyunu filtreler, akisi yavaslatir ve yeraltii suyuna sizmayi destekler.
Uc faktorun birlikte etkisi
Tek basina hicbir faktor yeterli olmazdi. Ancak ucunun kombinasyonu, Munzur Vadisi'ni ticari kaynak suyunun herhangi bir isleme olmadan siselenebildigi birkacc bolgeden biri haline getirir.
Tuketiciler icin bu su anlama gelir: Munzur suyunun kalitesi teknik islemye degil, on yillardir korunan dogal kosullara dayanir.
Su kalitesini olcmek: Doganin gosterdikleri
Munzur nehirlerindeki alabaliklar su kalitesinin canli kanitidir. Alabaliklar kirlilge karsi son derece hassas tepki verir — dogal varliiklari herhangi bir tekil olcumden daha iyi bir gostergedir.
Ayrica derelerdeki bocek larvalari (bir gunluk sinekler, tas sinekleri) ekosistemiin bozulmamis oldugunu gosterir.